Zašto je Bosanski javor kralj

Zašto je Bosanski javor kralj

admin 11/20/2022

BOSANSKI JAVOR

Izvanredan zvuk finih violina , viola i violončela legendarnih luthiera Antonio Stradivari (1644-1737) i Guiseppe Guarneri (1698-1744) pripisuje se mnogim faktorima. Izrada je naravno na vrhu liste. Isto tako su i geometrija oblika, čvrsti spojevi, detalji svitka, simetrija i ugradbeni most – da spomenemo nekoliko kritičnih detalja.

Ali najočiglednija karakteristika koju je Stradivari imao jeste to da je koristio drvo – bosanski javor koji je i danas najpoželjniji materijal za izradu finih instrumenata. Karakteristike bosanskog javora – koji se naziva tonewoods, kao i sjevernoitalijanske smreke koja se često koristi zajedno sa bosanskim javorom – predmet su stoljetnih nagađanja između violinista i njihovih brojnih poklonika.

Sam bosanski javor porijeklom je iz planinske južne Evrope. Graditelj violina u 17. veku je možda imao dodatnu prednost u izradi finog žičanog instrumenta zbog klimatskih uslova u to vreme – a možda i nesvesnu pomoć šumara koji su sekli drvo.

Vremenski period koji otprilike pada od 16. do 19. vijeka naziva se „malo ledeno doba“ Ovaj hladniji period, obilježen većim glečerima i lošim prinosima, donio je jednu moguću korist: bosanski javorovi, ali i druga stabla, bila su gušća, mjereno godovima drveća. U teoriji, ovo je doprinijelo trajnom superlativnom zvuku Stradivariusovog instrumenta.

Uloga šumara mogla bi zvučati apokrifno (ako ne i pomalo romantično, gdje su grubi drvosječa na neki način saradnici s Čakovskim), ali čini se da istraživanje provedeno 2015. ukazuje da je kemijska obrada drveta doprinijela njegovoj izvrsnosti. Studija je koristila pet različitih analitičkih tehnika za procjenu sitnih strugotina od dva Stradivariusova violončela, dvije violine, kao i od majstora lutijera, i violine koju je napravio Guarneri.

Otkriće je da su oba majstora, koji su radili otprilike u isto vrijeme, koristili drvo koje je tretirano nečim što sadrži aluminij, kalcij, bakar i druge elemente. Zašto? Ostalo drvo korišteno za izradu namještaja u to vrijeme sadrži te iste minerale. Čini se da su crvi i možda gljivična infestacija zahvatili veći dio Evrope u to vrijeme, a ovaj tretman je korišten na bosanskom javoru kako bi se spriječile te štetočine.

Nema dokaza da su Stradivarij i Gvarneri bili svjesni toga. Studija je objavljena 2016. godine u Proceedings of the National Academy of Sciences .

Sa ili bez glista, gljivica i hemijske obrade, bosanskohercegovačko drvo ostaje cijenjena komponenta savremene izrade violine.

Profesionalci koji se danas bave uzgojem šuma (poljoprivredom drveća) možda nisu svjesni ove upotrebe. Ali kao što vodič za hortikulturnu industriju o raznim sortama drveća kaže o bosanskim javorima, „Možda je najveća prednost bosanskog javora njegova staloženost…hladno zeleno proljetno lišće u obliku vaze koje bi ga učinilo jednim od najboljih primjeraka u svakom vrtu .”

Uopšte nije teško zamisliti gudački kvartet koji svira Vivaldijevu “Četiri godišnja doba” u takvoj bašti. Bosansko drvo ima ljepotu u svim fazama svog životnog ciklusa.

Odgovori

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Obavezna polja su označena sa *